Namen en Nummers

2020: Thuis naambordjes maken en Stratenmonument op Pampus

Zeven jaar lang hielpen honderden Amsterdammers mee aan het Stratenmonument met 2800 naambordjes van joodse slachtoffers uit de buurt. Namen en Nummers verruilde in  dit corona-jaar het Kastanjeplein voor de huiskamer en voor het eiland Pampus. Buurtbewoners maakten de laatste 200 naambordjes thuis en het voltooide Stratenmonument lag voor één dag op het voormalige quarantaine eiland Pampus. Job Cohen, voorzitter van het Amsterdams 4 en 5 mei Comité heeft het laatste naambordje geplaatst en Margareth Iping zong het Kaddisj, een joods gebed voor de doden. Foto’s, film en drone-opnames zijn gedeeld met de wereld en zo zijn de slachtoffers toch uit het donker naar het licht gebracht. Het enorme sociale gat dat toen geslagen is, is pijnlijk zichtbaar gemaakt door het enorme Stratenmonument. Volgend jaar zal nog éénmaal het Kastanjeplein ingericht worden en kunnen deelnemers slachtoffers uit andere buurten symbolisch terug naar huis brengen.

Namen en Nummers 2012 – 2019 Unieke en persoonlijke dodenherdenking

Het Kastanjeplein in de Amsterdamse Oosterparkbuurt is op 4 mei ingericht als rituele herdenkingsplek met een zorgvuldig geënsceneerde route langs verschillende stadia van bezinning en reflectie. Gedurende de dag komen honderden mensen langs om een van de 2800 joodse slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog te herdenken en symbolisch thuis te brengen. ‘Namen en Nummers’, dat als eenmalig kunstproject begon in 2012, is inmiddels een lokale traditie.

De rituele ruimte

In het midden van het Kastanjeplein tref je een grote plattegrond van de buurt aan, die gemaakt is van houten planken. Op kleurrijke houten bordjes zie je namen geschreven van joodse bewoners die tijdens de Tweede Wereldoorlog uit hun huis zijn gehaald, gedeporteerd en vermoord. Op deze plek kun je hen herdenken en symbolisch terugbrengen naar hun straat en hun huis.

De rituele route

Als je de rituele ruimte binnenstapt krijg je uitleg over de procedure. Bij het Tijdkantoor krijg je rituele tijd uitgereikt. Uit een monumentaal opgestelde archiefkast kies je de naam van een persoon die je ‘terug naar huis’ wilt brengen. Aan werktafels versier je een bordje en schrijft daarop de naam. Het plankje met de naam leg je vervolgens in de grote plattegrond op de plek van het oorspronkelijke woonhuis. Het thuisbrengen ontroert. Je krijgt vervolgens een kop thee aangeboden en je kunt jouw ervaringen en gedachten delen met anderen. 

 DSC_0354DSC_0023Amsterdam. 4 mei 2017. Voorzitter 4 en 5 mei comite, Gerdie Verbeet, neemt deel aan het tijdelijk monument “Namen en Nummers”  van kunstenares Ida van der Lee, 4 mei herdenking op Kastanjeplein. Het plein is opgetuigd als rituele herdenkingsplek met een zorgvuldig geënsceneerde route langs verschillende stadia van bezinning en reflectie. ‘Namen en Nummers’, dat als eenmalig kunstproject begon, is inmiddels een lokale traditie aan het worden en wordt voor de vijfde keer georganiseerd. In het midden van het Kastanjeplein is met houten planken een grote kaart van de buurt uitgelegd. Op kleurrijke plankjes staan namen geschreven. Het zijn namen van joodse bewoners die tijdens de Tweede Wereldoorlog uit hun huis zijn gehaald, gedeporteerd en nimmer zijn teruggekeerd.

Waarom?

Intieme beleving

Namen en Nummers is een op maat gemaakte beleving zodat je je kunt identificeren met de joodse slachtoffers. Bij Namen en Nummers wordt op verschillende manieren het innerlijke proces van herdenken aangesproken. Je krijgt de tijd om stil te staan en het gejaagde stadsleven los te laten en het ritueel in verschillende stappen te ondergaan. Jouw creativiteit wordt aangesproken waardoor je bijdraagt aan een groeiend kunstwerk. Dit proces van herdenken en bezinning raakt aan menselijke gevoelens als angst voor verdrukking en verlies van vrijheid.

Joodse slachtoffers Oosterparkbuurt

In 2008 krijgt kunstenares Ida van der Lee de link van Joodsmonument.nl  doorgestuurd van haar buurjongen.  Ida woonde 27 jaar op de Vrolikstraat 281-3. Ida: ‘Uit die straat alleen al zijn 1200 Joden weggevoerd. En in mijn huis woonde dus een Joods echtpaar. Allemaal tijdens de holocaust weggevoerd en vermoord. Ik vond het schokkend dat ik en anderen dat niet wisten. Daarin wilde ik verandering brengen’.

Bijzondere dodenherdenking Kastanjeplein

‘Ik heb  daarom het community art project Namen en Nummers bedacht. Het maken van de naambordje is een intense ervaring. Zelf de naam schrijven en je creativiteit inzetten om er iets moois van te maken geeft het gevoel dat je werkelijk iets voor de slachtoffers kunt doen. De aandacht die je eraan besteed brengt ze een heel klein beetje terug. Door het symbolisch thuisbrengen sluit je een slachtoffer, een uniek persoon, in je hart. Het stratenmonument groeit elk jaar met meer namen. We werken toe naar volledigheid met alle 2800 gedeporteerde bewoners uit deze buurt. Hopelijk is het in 2020 klaar.’Namen en Nummers Amsterdam

Programma 2020 dat niet doorging

Herdenkingsritueel Kastanjeplein, Amsterdam-Oost
  • Maandag 4 mei van 11:00 uur  – 20:15 uur
    • 11:00 – 18:30 uur: naambordjes maken en een joods slachtoffer symbolisch thuisbrengen. 
    • 19:30 – 20:30 uur: herdenking met klank, zang en bloemen leggen o.l.v. Emma Rekers
    • 20:30 – 8:00 uur: nachtwake met in de ochtend een vrijheidsontbijt verzorgd door de buurt
Crowdfunding Voor je buurt
  • Van 19 april tot 19 mei 2020 
Presentaties
  • Woensdag 8 april van 19:30 – 22:00 uur: Koninklijk Instituut voor de Tropen.
Schoolprogramma's en workshops
  • Basisscholen st. Barbara Linnaeus, de Dapper
  • Middelbare scholen: Montessori College Oost, Metis Montessori Lyceum, Ignatius College
  • Assadaaka Community voor migranten
Voorbereidingen vrijwilligersteams
  • Klusdagen:
  • Flyeren:
  • Trainingen: 23 april t/m 29 april 2020
  • Vrijdag 3 mei 13 – 17 uur: inrichten Kastanjeplein
  • Zaterdag 16 mei 10 – 13 uur: evaluatie met lunch
Zangrepetities
  • drie keer in atelier
  • Vrijdag 3 mei 19:00 uur – 21:00 uur Kastanjeplein
Uitvoering
  •  Maandag  4 mei, 11:00 uur  t/m  dinsdag 5 mei 12 uur: herdenkingsritueel, nachtwake, vrijheidsontbijt  en fotosessie Kastanjeplein

Wie?

Ida van der Lee is beeldend kunstenaar en heeft zich gespecialiseerd in rituele kunst en community art. Ida woonde van 1985 tot 2011 in de Vrolikstraat. In haar huis woonden tot 1941 Eliazer Bas en Naatje Bas Peperwortel, ze zijn beiden in Auschwitz omgekomen. In 1999 heeft ze in de Vrolikstraat het kunstproject Wasgoed is Goed’ uitgevoerd. De straat werd volgehangen met wasgoed. Ook heeft ze de traditie van Allerzielen weer nieuw leven in geblazen. Op de Nieuwe Ooster heeft ze haar eerste editie van Allerzielen Alom gerealiseerd. Meer weten over Ida van der Lee en haar kunstprojecten? Kijk dan op idavanderlee.nl

Credits 2012-2020:

Financiering Amsterdams Fonds voor de Kunst, The Art of Impact (Mondriaanfonds), VSBfonds, Fonds voor Oost, crowdfunding Voor je Buurt,  gemeente Amsterdam (Stadsdeel Oost, Kunst en Cultuur, Burgerschap en diversiteit, Amsterdams 4 en 5 mei comité), Cloverleaffoundation, Ars Donandi – Koster-de Wolff fonds.

Zakelijke en artistieke leiding Ida van der Lee. Zangperformance 2014 – 2016:  Nicoline Snaas met zangkoren: Angels o.l.v. Tatiana Lina, Din Jin o.l.v. Marjan Linnenbank, Op Reis o.l.v. Jetta Starreveld, Vocal Group Bant o.l.v. Ronald Becker, Tell Mama o.l.v Nicoline Snaas, Women’s Company o.l.v. Marjan Politiek, Hebrew Groove o.l.v. Noam Vazana, Gaia and Friends en Ellacapella o.l.v. Astrid Louwers. Dans Mati Elias, Viool Anti von Klewitz en Sander Hoving. Bas Sven Schuster. Linnaeuskoor. Zangperformance 2018 en 2019 o.l.v. Emma Rekers. Deelnemende kunstenaars Thérèse van de Berg, Liesje van den Berk, Carla Budding, Klaartje Dullemond, Esther Eij,  Belle van Heerikhuizen, Lieke van Hoogenhuyze, Simone de Groot, Isa ten Haeff, Carla Hoekenga, Cathelijn van Goor, Pavel van Houten, Arletta Kaper, Wendela Kloosterman, Itie Langeland, Saskia Laurant, Mechtild Prins, Joanne Swaan, Petra Veenstra, Moving Arts Projects ( Diane Elshout, Janine Toussaint, Noud Verhave), Mattie van de Worm. Vrijwilligers: Aad Hekker, Amos Frank, Anita Manshanden, Anna Hekker, Anja Slagt-Koning, Anne Berk, Anne Goossensen, Anne van Oudheusden-Stodel, Anne Marieke Kussendrager, Annemiek Bakker, Annette Wensink, Arja Broere, Arthur Montanus, Aurea Fernandes, Bas van Waard, Bernadette van der Louw, Bert Runhaar, Bert Vuurberg, Biem Vlaming, Bill Wei, Caecilia van der Drift, Corine Weerman, Carolien van Oenen, Catherine Jonkhoff, Catherine van Lingen-Thiébaut, Cecile Clappers, Channa All, Chelly Hartog, Claudia van Dijk, Daphne Meijer, Denise Payne, Dido Mirck, Ebru Altinbaş, Edmond de Ru, Eleonoor van Beusekom, Eline Arisse, Ellen Kaptijn, Ellen Mulder, Ellen Ros, Elly Overman, Elsbeth Fontijn, Emily Ijzerman, Emmie Leenen, Emmi Schumacher, Erik Kemp, Erin van Alten, Esther van Bavel,  Eva Wessel, Farhad Fahali, Fleur Botman, Francis Borst, Frans Janssen, Freddie Walker, Frits Wegenwijs, Froukje Dijkshoorn, Geesje Tomassen, Gerdi Nauta, Gerrie Buijze, Grady van den Bosch, Hanneke van der Louw, Hans Elsinga, Harmen Snel, Hatice Tumer, Heather Kurzbauer, Hedwig Speulman, Hella de Groot, Henriette van der Waal, Ieke Ginjaar, Inge Wildschut, Isabelle Schuurmans, Jaap Slagt, Jack en Alice de Groot, Jan Visser, Jansje Stodel, Jeltje Gordon-Lennox, Jo Haen, Joanna Wojtkowiak, Joemie Moes, Joep Bajema, Jolande Gietema, Jose Dekker, Jose Taekema, Judith Ensel, Jane Ment, Ko Oelslager, Karin Roest, Kiki Biel, Kirsten de Wit Leidy Visser, Lia Rijnhart, Lida van Dijk, Lies Bierenbroodspot, Liesbeth Stoute, Liesbeth Weinans, Lilian de Bruijn, Liz Hathway, Lucas van Royen, Magdalena Koopmans, Marella Karpe,  Margareth Iping, Margreet Kooistra, Marian Iping, Marian van Kleinwee, Marieke van Eijkelen, Marike Soeterik, Margriet Minnema, Marja aan ‘t Goor, Marijke Kienstra, Marjolijn Heijnen, Marleen van Ark, Martin Verbeet, Martine van Erkel, Mayke Vullings, Meike Genee, Mieke Richter, Mieke Vergeer, Mijke de Hartog, Mirjam Gerritsen, Mirjam Makkenze, Monique Thoonsen, Nicoline van der Heijden, Nini van Driel,  Noor Karpe, Oksana Khrebtova, Olaf Ernst, Peter Düker, Peter Kersbergen, Pierre de Boer, Reiny van Twillert, Rene Philippus, Riky Smid, Rinske Bosch, Rita Rutten,  Roelie Boon, Rosa Vendel, Saskia Boot, Sietske Kemp, Simone Manuputty, Sivan Schuurmans, Soxna Fall, Suzanne Esser, Suze de Lang, Sylvia van Steenis, Tanja Malessy, Tim van Alten, Timo Gilhuis, Tonny van der Lee, Trix Reijn, Wendela Kloosterman, Wout van Dishoeck.

Catering: Mahwash Aziz. Films:  Amsterdams 4 en 5 mei comité, Jeannette Groenenwoud, Joep Bajema, Lucas van Royen,  Ruby Greeve, studenten HvA. Fotografie: Max Linsen en Marja Sonneveld, Ingrid de Groot, Mo Verlaan, Huib van Wersch. Geluid: Kees van Zelst.Grafisch ontwerp: Arnold Weel. PR en tekst: Marlene Rooseman. Productie: Emma Terra, Itie Langeland, Ko Schuurman, Mike Koning, Mirjam Makkenze, Robin Verkeek. Website: Kees Lamper, Ida van der Lee.

Samenwerkingen: ABG Parochie, Amsterdams 4 en 5 mei comité, Amsterdams Archief, Cultuur Ondernemen, Dynamo, Geheugen van Oost, gemeente Amsterdam Stadsdeel Oost, Grafisch Werkcentrum Amsterdam, Hogeschool van Amsterdam /BOOT, Joods Historisch Museum, Live Oost Festival – de Rode Loper, Nationaal Comité 4 en 5 mei, Oorlog in mijn Buurt, Rode Loper op School, stichting Allerzielen Alom, vereniging Assadaaka, stichting Amsterdams Stadshout, woonzorgcentrum Kastanjehof. Basisscholen: Barbaraschool, De Kaap, De Kleine Kapitein. St Lidwinaschool, Linnaeusschool. Middelbare scholen: Ignatius Lyceum, Metis Montessori Lyceum, Montessori College Oost, Nicolaas Gymnasium. Sponsoren: Albert Heijn, bakkerij Hartog, bloemenkraam Middenweg, hotel Manor, Koninklijk Instituut voor de Tropen, Amsterdams Stadshout, Student Verhuisservice. 

Foto’s

DSC_0424      DSC_0380      DSC_0358      DSC_0354      DSC_0295      DSC_0315      DSC_0321      DSC_0345      DSC_0350      11147103_401991173322603_2259732153610014700_o      DSC_0058      DSC_0265      DSC_0261      DSC_0243      DSC_0258      DSC_0421       DSC_0418       DSC_0380       DSC_0358       DSC_0295      DSC_0315     DSC_0321     DSC_0354     DSC_0385     4meiTijd1         _DSC3803_3844mei14marFot         _DSC4099_6364mei14marFot         namen-nummers-borden         114mei         namen-nummers         « 1 van 2 »

Bekijk meer foto’s

Nieuws

Job Cohen en Gerdi Verbeet herdenken

Job Cohen (voorzitter Amsterdams 4 en 5 mei Comite) en Gerdi Verbeet (voorzitter Nationaal Comite 4 en 5 mei) bezochten Namen en Nummers in 2017. Niet voor een toespraak, maar om zelf te herdenken en het ritueel te herdenken. Job Cohen: ‘een indrukwekkende campagne: zo gaan de namen van de joodse slachtoffers niet teloor. Namen […]


Stadshout voor naambordjes

Stadshout Amsterdam geeft Amsterdamse bomen op duurzame wijze een tweede leven in eigen stad. n 2012 kochten we onze eerste lading hout voor de naambordjes. Na 5 jaar zijn we er doorheen. Bij ons bezoek aan de zagerij bleek dat er nog een stapel planken lag die gebruikt waren voor Tafels van Verbinding voor de […]

 

Contact opnemen

Telefoon: +31 06 41 38 28 31

E-mail:ida@idavanderlee.nl

Partners

 

Schermafbeelding 2014-08-26 om 22.57.16      Schermafbeelding 2015-03-17 om 11.03.26Schermafbeelding 2016-03-11 om 16.48.22

170-002-IMPACT-logo_Rood_2                    Cloverleaffoundation